Bij de behandeling van dikke darmkanker wordt meestal gekozen voor een operatie. Een operatieve behandeling kan in 2 groepen worden verdeeld:

1. genezend (curatief)
2. symptoom bestrijdend (palliatief).

De curatieve operaties worden via een kijkoperatie uitgevoerd. Een belangrijk voordeel hierbij is dat er kleine openingen in de buikwand worden gemaakt waardoor het herstel na de operatie sneller is. Bovendien is het cosmetisch resultaat beter. Het kan zijn dat tijdens de kijkoperatie blijkt dat via deze weg opereren niet mogelijk is en dat er moet worden overgegaan op een conventionele operatie. Hierbij wordt meestal een verticale snede gemaakt.

Curatieve chirurgie

Tijdens een operatie worden de tumor en een omliggend deel met ogenschijnlijk gezond weefsel verwijderd, samen met nabij gelegen lymfeklieren en voedende bloedvaten. Door ook een rand van gezond weefsel mee te nemen tijdens een operatie, wordt de kans dat alle tumorcellen zijn verwijderd vergroot. Het is vrijwel altijd mogelijk om daarna de twee uiteinden van de dikke darm weer met elkaar te verbinden (anastomose).

Soms is het aanleggen van een anastomose niet mogelijk, bijvoorbeeld doordat de conditie van de darmdelen dit niet toelaat. In zo’n situatie wordt gekozen voor het aanleggen van een kunstmatige uitgang van de darm door de buikwand (stoma). Het andere darmdeel, indien nog aanwezig, wordt dichtgemaakt en in de buik achtergelaten, zodat eventueel op een later tijdstip alsnog een aansluiting kan worden aangelegd. Wanneer een stoma is aangelegd, komt de ontlasting via de nieuwe opening in de buikhuid naar buiten en wordt dan opgevangen in een opvangzakje dat rond het stoma is aangebracht.

Wanneer de tumor in de endeldarm is gelegen, is de afstand tot de anus bepalend of de anus nog kan worden behouden. Wanneer dit mogelijk is wordt een verbinding tussen dikke darm en endeldarm of anus aangelegd. Om de nieuwe verbinding te laten genezen kan het nodig zijn om een tijdelijk stoma aan te leggen, wat dan na 2-3 maanden kan worden opgeheven. Wanneer dit niet mogelijk is wordt een definitief stoma aangelegd en na verwijderen van anus en endeldarm dit gebied dicht gehecht. Wanneer er sprake is van één of enkele uitzaaiingen in de lever en/of longen, moet worden overwogen deze operatief te verwijderen.

Palliatieve chirurgie

Wanneer er sprake is van operatief niet te verwijderen uitzaaiingen elders in het lichaam of ernstige doorgroei van tumor. De behandeling is niet gericht op genezing maar met name op het doorgankelijk houden van de darmen. Zo kan tijdens een operatie de tumor (deels) worden verwijderd om de darmen open te houden. Indien dit niet mogelijk is, kan worden gekozen voor de aanleg van een stoma. Een andere mogelijkheid is het aanleggen van een omleiding (bypass) tussen de gezonde delen van de darm zodat de doorgankelijkheid gewaarborgd is. Een nieuwe mogelijkheid is het plaatsen van een buisje (stent) in de tumor, waardoor de darmen open worden gehouden. Dit wordt via een kijkslang onderzoek ingebracht (colonoscopie). Deze behandeling is nog niet standaard.